Smart SVC Sistemi
Smart SVC Sistemi Nedir?
Smart SVC, fazlar arası dengesizliğin arttığı, kapasitif karakteristikli ve hızlı değişen reaktif yüklerin yaygınlaştığı günümüz işletmelerinde, kondansatör ve reaktör kademeleri ile yapılan klasik kompanzasyonun, yük ihtiyacına tam cevap verememesi üzerine geliştirilmiş, yeni nesil kompanzasyon sistemidir.
Sistem, hem normal kademede yer alan kondansatör ve şönt reaktörleri kontaktörler üzerinden devreye alabilen, hem de SVC kademesinin her bir fazındaki monofaze şönt reaktörlerini 1/1000 hassasiyette ayarlayarak kontrol edebilen SVC özellikli röle ile beraber, her faz için birer adet olmak üzere toplamda 3 adet monofaze şönt reaktörü ve bu şönt reaktörleri istenilen güçlerde sürebilen tristörlü endüktif yük sürücüden oluşmaktadır.
Smart SVC, klasik kompanzasyon sistemlerindeki gibi, sadece kondansatör kademelerini kullanarak sisteme cevap vermeye çalışmaz. Aynı zamanda tristörlü endüktif yük sürücü yardımıyla, monofaze şönt reaktörlerin güçlerini her fazı birbirinden bağımsız ayarlayarak devreye alır. Klasik sistemlerde anahtarlama, mekanik kontaktörler vasıtasıyla yapıldığı için, hızlı girip çıkan yüklere cevap verme yeteneği sınırlı kalmaktadır. Smart SVC, anahtarlamada tristörlü endüktif yük sürücüyü kullandığı için, yük ihtiyacına 20 ms’de cevap verebilmektedir. Smart SVC, ayarlanabilir monofaze şönt reaktörlerinden elde ettiği cevap esnekliğini kondansatör kademeleri ile birleştirerek, hem kapasitif hem de endüktif yük ihtiyaçlarına tam cevap verebilmektedir. İşletmelerdeki yük dengesizliklerini ve hızlı yük değişimini göz önüne aldığımızda, reaktif enerji sorunu yaşanmaması adına Smart SVC tercih edilmektedir.
Smart SVC Sistemi Nasıl Çalışır ?
Smart SVC röle, 24-bit çözünürlüğe sahip güç ölçüm entegresi ile sistemin bütün elektriksel parametrelerini çok hızlı ve hassas bir şekilde ölçer ve analizini yapar. Her bir fazın ihtiyaç duyduğu reaktif ( endüktif / kapasitif ) gücü tam olarak tespit edip ilgili faza bağlı olan endüktif bobinin gücünü ona göre ayarlar. Bu sayede sistemin reaktif güç ihtiyacına tam cevap verilmiş olur. Şekil-2’de görüleceği üzere klasik rölelerin, mevcut kondansatörler ile en iyi cevabı verdiği zaman bile sistemin reaktif güç ihtiyacı ile toplam kademe gücü arasında yine de farklar kalmaktadır. Bu farklar, özellikle hızlı sistemlerde, zamanla birikerek reaktif oranların yükselmesine neden olmaktadırlar. Buna çözüm olarak Smart SVC röle, sistemin kapasitif yük ihtiyacını kendi kondansatör kademelerini kullanarak elde eder. Kalan kapasitif farkları ise endüktif bobinlerinin güçlerini ayarlayarak tam kompanze eder. Şekil-3’de Smart SVC sisteminin kompanzasyon yeteneği gösterilmiştir.
Smart SVC Sistemin Özellikleri
- Hızlı değişen yüklere hızlı ve tam çözüm
- Değişenken kapasitif yüklere kesintisiz ve tam çözüm
- 20 ms’ye kadar inen hızlı cevap süresi
- 3 mA algılama akımı sayesinde küçük yüklerde bile kesin çözüm
- Daha az sayıda kademe (kondansatör, reaktör, kontaktör, sigorta...) kullanımı
- Otomatik kademe testi sayesinde sürekli güncel kademe değerleri ile kompanzasyon
- Dengesiz yükler için küçük değerli monofaze kondansatör/reaktör kullanımına son
- Kademe değişimleri azalacağından daha uzun kondansatör ve kontaktör ömrü
- Reaktif sınırların çok altında oranlar, hedef “0” endüktif ve kapasitif değerler
- Pano işçilik ve bakım maliyetlerinde en optimum değerler
SVC Sistemi Uygulama Alanları
Dengesiz veya Kapasitif Yüklü İşletmeler
Yüklerin değişken ve faz dağılımlarının eşit olmadığı, kapasitif yük üreten makine teçhizatının ağırlıkta olduğu işletmelerdir. Dengesiz yüklü işletmelerde, fazlar arası farklılığı gidermek için kullanılacak monofaze kademe sayısı arttıkça, mevcut reaktif güç kontrol rölesindeki kademe sayısı yeterli olmamakta ve işletmenin reaktif enerji ihtiyacına tam olarak cevap verilememektedir. Öte yandan günümüz işletmelerinde artık, kapasitif yük üreten inverter klima sistemleri, tasarruflu ve led aydınlatma sistemleri, UPS gibi cihazlar giderek daha yaygın bir hal almıştır. Bu tarz işletmelerin reaktif enerji ihtiyacının karşılanabilmesi için, kompanzasyon sistemine endüktif yüklerin ilave edilmesi gerekmektedir. Normal kondansatör kademesi gibi şönt reaktör kademeleri ilave edilmeye çalışılması durumunda, pano boyutları aşırı büyümekte ve işletmeye yapılan yatırım maliyetleri ciddi miktarda artmaktadır.
Smart SVC sistemindeki birbirinden bağımsız çalışan monofaze şönt reaktörlerinin her birisinin sağlamış olduğu kademe esnekliği sayesinde, bahsedilen bütün bu problemlere daha uygun maliyetli, tam ve kesin bir çözüm üretilmiş olur. İşletmede kullanılması düşünülen SVC sisteminde kullanılacak olan endüktif yük sürücü ve monofaze şönt reaktörü büyüklüğü, işletmenin endüktif yük ihtiyacına ve yük dengesizliğine göre değişkenlik göstermektedir. Kompanzasyon panolarında genel olarak, kontaktörlerden kapağın üst kısmında bulunan röleye kadar yaklaşık 30 adet ölçme, kontrol ve haberleşme kablosu kullanılmaktadır. Bu durumda kablo tasarrufu sağlayabilmek adına modüler yapıda olan NetVAr SVC Kompanzasyon rölemizin ölçü ve kontrol ana modülü, panonun iç kısmında bulunan W otomat rayına monte edilir. Ana modül, 4 kablo yardımıyla kapakta bulunan ekran modülüne bağlanarak, parametre ayarları ve izleme yapılır. Bu yöntemle, 50 ile 70 m arasında kablo tasarrufu sağlanabilir.
Kullanım Alanları
- Benzin İstasyonları
- Hastahaneler
- Asansörlü Sistemler
- Ofisler
- Sosyal Tesisler
- Bankalar
- Süpermarketler
- Okullar
- Kamu binaları
- Alışveriş Merkezleri
Kullanılabilecek Ürünler
- Reaktif Güç Kontrol Röleleri
- Smart SVC12C3L / COM
- Smart SVC18C3L / COM
- Netvar NT-R12
Endüktif Yük Sürücüleri
- GK 5.0/E
- GK 10.0/E
- GK20.0/E
- GK30.0/E
Monofaze Şönt Reaktörler
- SRM 1.0
- SRM 1.5
- SRM 3.0
- SRM 5.0
- SRM 7.5
- SRM 10.0
Dengeli ve Sabit Yüklü İşletmeler
Smart SVC reaktif güç kontrol rölelerimizin tamamı, SVC sistemi olmadan klasik röle olarak da kullanılabilir ve sabit yüklü işletmelere cevap verilebilir. Klasik rölelerimizin hepsinde haberleşme çıkışı bir standart olup, 3 mA algılama akımı sayesinde yüksek akım trafo oranı olan işletmelerde de etkili çözümler sağlamamız mümkün hale gelmektedir.
Ayrıca işletmenin reaktif enerji ihtiyacını kaydedip, yapılacak uygulamanın nasıl olması gerektiği noktasında bizlere bilgi veren Güç Akış Grafiği, klasik rölelerimizde de müşterilerimize çözüm sunmaktadır.
Hızlı Yüklü İşletmeler
Hızlı değişken yüklere, klasik sistemlerdeki mekanik kontaktörlerle anahtarlama yaparak cevap vermek mümkün değildir. Böyle işletmelere ancak tristörle anahtarlama yapılarak cevap verilebilir. Tristörlü sistemlerde, kondansatörler sıfır geçişlerinde devreye alındığı için boşalma sürelerini bekleme zorunluluğu ortadan kalkmaktadır. Ayrıca kondansatörler ilk devreye alındığında çekilen akım minimum olduğu için yüksek bir hızda devreye alınıp çıkarılması mümkün olmaktadır. Böylece, kondansatörlerin ve anahtarlama elemanlarının ömrü ve güç kalitesi de olumlu yönde etkilenmektedir. Ayrıca pano bakım maliyetleri de en aza indirilmektedir.
Sistem, kademelere bağlanan kondansatörlerin güçlerine göre hem binary modda hem de normal modda çalışabilir. Eğer kondansatör dizilimi her kademe bir önceki kademenin iki katı olacak şekilde yapılmışsa, röle binary modda çalışır. Binary modda kondansatör seçme işlemi çok daha hızlı bir şekilde yapılır. Bu şekilde bir dizilim yapılmamışsa veya zamanla kondansatörlerin değer yitimi sebebiyle binary moddan çıkılmışsa cihaz normal modda çalışmaya devam eder. Bu tip çok hızlı sistemler için, yük değişimini 10 ms.’de algılayıp sonraki 10 ms. içinde anahtarlama yapmak mümkün olmaktadır. Anahtarlama sinyalinden sonra ilk sıfır geçişinde kondansatör devreye alınır. Bu
sayede sistemin cevap hızı 20 ms.’ye kadar çekilebilmektedir.
Kullanım Alanları
- CNC Tezgahları
- Torna-tesviye atölyeleri
- Pres, punta ve kaynak makinelerinin bulunduğu atölyeler
- Asansörlü sistemler
Kullanılabilecek Ürünler
Reaktif Güç Kontrol Röleleri
- SMART SVC18C3L-TRI
- SMART 22CL–TRI
Endüktif Yük Sürücüleri
- GK 5.0/E
- GK 10.0/E
- GK 20.0/E
- GK 30.0/E
Statik Kontaktörler
- GK 10.0/C
- GK 15.0/C
- GK 25.0/C
- GK 50.0/C
- GK 80.0/C
- GK 100.0/C
Monofaze Şönt Reaktörler
- SRM 1.5
- SRM 3.0
- SRM 5.0
- SRM 7.5
- SRM 10.0
Orta Gerilim Abonesi İşletmeler
Sayacın orta gerilimde olduğu işletmeler, alçak gerilimde olan sistemlere göre daha farklı bir durum arz etmektedirler. Yüksek güce ihtiyaç duyan bu tarz işletmelerin, güç trafolarını kendi bünyelerine almaları gerekmektedir. Bu durumda gücün büyüklüğüne bağlı olarak elektrik sayacı orta gerilim tarafına yerleştirilmektedir. OG işletmelerde,
yüksek güç tüketimi durumunda alçak gerilim tarafında yapılan klasik kompanzasyon sistemleri, reaktif sorunu çözmede yeterli olmaktadır. Fakat aktif tüketimin düştüğü, trafonun boşta olduğu durumlarda alçak gerilim tarafından yapılan kompanzasyon, işletmenin reaktif bedel ödemesine engel olamamaktadır.
Bu sorunun kaynağında yatan sebepler;
- Trafonun endüktif etkisinin değişen akıma göre ayarlanamaması
- Yüksek güçlere göre yapılan kompanzasyonun ölçme ve cevap hassasiyetinin yetersiz kalması
- Düşük akımlarda ölçü trafolarının ve ölçüm ekipmanlarının hassasiyet sınıflarının yetersiz kalması
- Boştaki trafoda gözlenen faz dengesizliğinin orta gerilim tarafında reaktif enerjiyi hem endüktif hem de kapasitifyönde bozucu etki oluşturması
- Sayaç ile trafo arasındaki uzun hatların varlığı
Smart SVC orta gerilim kompanzasyon sistemi ise akım bilgisinin orta gerilim tarafından alındığı; röle, kondansatör ve şönt reaktör kompanzatörlerinin alçak gerilim tarafında bulunduğu yeni bir sistemdir. Smart SVC-OG kompanzasyon sistemi, yukarıda bahsi geçen problemleri çözebilmek adına, sahalarda elde edilen tecrübe ve uzun uğraşlar sonucunda geliştirilmiştir. Smart SVC-OG rölesi, akım bilgisini orta gerilim tarafında bulunan ya da yeni takılacak 3 adet akım trafoları üzerinden, gerilim bilgisini ise alçak gerilim tarafından alır. Her fazın gücü, faz açısı farkı dikkate alınarak, bağımsız olarak ölçülür. Bu ölçüm sonucunda röle hem mevcut kademeleri hem de SVC çıkışlarını hassas bir şekilde kullanarak sisteme alçak gerilim tarafında çözüm üretmektedir. Uygulama sonrasında sayaçtan ve röleden yapılacak gözlemler neticesinde fazlar üzerinde hassas ayarlamalar yapılarak reaktif sorun tamamen ortadan kaldırılabilmektedir.
Smart SVC OG Sistemleri sayesinde, trafo ister yükte olsun, ister yüksüz olsun, sabit kondansatör problemini de ortadan kaldıracak şekilde çözüm üretebilmektedir. Her iki durumda da aynı akım trafolarını ve kademelerini kullanmaktadır. Ölçüm ve cevap hassasiyeti sayesinde ikinci bir akım trafo grubuna ve ikinci bir kademe grubuna ihtiyaç duymamaktadır.
Güneş enerjisi santrallerinde, üretimin yapılmadığı esnada, iç ihtiyaç gereği oluşan tüketim reaktif enerji kullanımına yol açmaktadır. Kullanılan ekipmanlar gereği aktif tüketimin düşük olması, reaktif enerji sınırının geçilmesiyle sonuçlanmaktadır. Smart SVC OG röleleri, üretim-tüketim durumunu takip eder ve oluşan reaktif enerjiyi tam kompanze ederek konuya kesin çözüm getirir.
